Jeśli dziecko urodzi się ... wcześnie
ZZO, bezdech wcześniaczy, dysplazja oskrzelowo-płucna, hipoglikemia, przewód Botala, retinopatia, niedokrwistość, martwicze zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, żółtaczka, wodogłowie i inne. Te i inne nazwy znane są przede wszystkim rodzicom wcześniaków.
Jak wynika z danych jakie opublikował Główny Urząd Statystyczny w 2007 roku, w Polsce urodziło się blisko 390 tyś. dzieci. Ile z nich miało niską masę urodzeniową? Jeśli za próg przyjmiemy ciężar 2500g to poniżej tej wartości w 2007 roku urodziło się ok 25 tyś. dzieci. Udział procentowy w liczbie dzieci urodzonych ogółem pokazany jest na wykresie nr 1.
Dane te wskazują także na przyczynę urodzin dzieci z niską masą urodzeniową. Wykres nr 2, obrazuje jaki % urodzin dzieci stanowią dzieci o niskiej masie urodzinowej w zależności od czasu trwania ciąży (w tygodniach). Widoczne jest, że o ile dla dzieci, które urodziły się "o czasie" czyli w okolicach 40-go tygodnia odsetek jest niewielki jednak znacznie rośnie dla dzieci urodzonych przed 37 tygodniem a prawie wszystkie dzieci urodzone przed 32 tygodniem nie ważą więcej niż 2500g. Krótszy okres ciąży powoduje bowiem, że dziecko nie jest w stanie w pełni się rozwinąć. Stąd wspomniane na początku choroby okresu noworodkowego.
Bezdech wcześniaczy - układ oddechowy nie jest jeszcze w pełni wykształcony i maluch może przestać oddychać. Może temu towarzyszyć także spowolnienie akcji serca i zblednięcie. Wiele dzieci wyrasta z bezdechu przed upływem roku. Pobudzenie odruchu oddychania można uzyskać poprzez poklepywanie dziecka. Mogą także zostać podane odpowiednie leki np. teofilina i znana z napojów kofeina. Można też zastosować wspomaganie mechaniczne polegające na utrzymywaniu w płucach nadciśnienia dzięki zewnętrznym urządzeniom.
Dysplazja oskrzelowo-płucna - mechaniczne wspomaganie oddychania o którym wspomniano przy okazji bezdechu, może doprowadzić do dysplazji oskrzelowo-płucnej i zwiększonego zapotrzebowania na tlen. Chorobę diagnozuje się przy pomocy zdjęć RTG. Nie zaprzestaje się podawania tlenu a leczenie wspomaga się lekarstwami m.in. z rodziny bronchodilatorów, które rozszerzają oskrzela i ułatwiają oddychanie a także leków moczopędnych (diuretyków) w celu zmniejszenia ilości wody w organizmie.
Hipoglikemia - występuje gdy we krwi noworodka jest za mało glukozy. Jest to bardzo niebezpieczne dla mózgu, ponieważ potrzebuje on do pracy dużych ilości tego związku. Jego niedobór może powodować nawet jego obumieranie począwszy od kory mózgowej. Po wykryciu hipoglikemii rozpoczyna się natychmiastowe leczenie. U dzieci badanie na obecność hipoglikemii powinno być przeprowadzone w ciągu pierwszych 48 godzin po narodzinach.
Krwawienie podwyściółkowe/dokomorowe - większość krwawień do mózgu pojawia się w pierwszych 24 godzinach po narodzinach. Powodem są słabo wykształcone kruche naczynia krwionośne. Krwawienia diagnozuje się za pomocą USG przezciemiączkowego. Diagnostyka pozwala zakwalifikować krwawienia do czterech grup. Najlżejsze przypadki grupy I i II ustępują samoczynnie i nie ma ryzyka powikłań. Grupa III niesie ze sobą ryzyko powikłań m.in.: wodogłowia, padaczki, mózgowego porażenia dziecięcego a także uszkodzenia wzroku i słuchu. Grupa IV niesie ze sobą bardzo wysokie ryzyko zgonu dziecka.
Martwicze zapalenie jelita cienkiego - obumieranie tkanki jelita. Występuje po rozpoczęciu karmienia. Stosuje się leczenie objawowe i chirurgiczne przy dużych zniszczeniach tkanki (usuwanie).
Przewód Botala - przewód łączący aortę z lewą tętnica płucną. Zwykle domyka się po upływie kilku godzin wraz ze spadkiem prostaglandyny E wytwarzanej przez organizm gdy dziecko jest w łonie matki. Jednak nie we wszystkich przypadkach tak się staje. Wtedy objawami niedomkniętego przewodu Botala może być pocenie przy jedzeniu, sinienie ust. Po zdiagnozowaniu (USG) lekarz podejmuje decyzję o leczeniu farmakologicznym lub pozostawia noworodka bez interwencji do czasu samoczynnego zasklepienia przewodu. Jeśli to nie następuje, możliwe, że konieczny będzie drobny zabieg chirurgiczny.
Retinopatia - to niewykształcone naczynia siatkówki. Mogą prowadzić do uszkodzenia narządu wzroku począwszy od krótkowzroczności do ślepoty. Konieczne są badania u okulisty. Jednym ze sposobów walki z grożącą ślepotą jest terapia kriochirurgiczna polegająca na zamrażaniu oka. Ma to zapobiec postępującemu odklejaniu się siatkówki.
ZZO - zespół zaburzeń oddychania, trudność w oddychaniu dla niemowlaka ze względu na zapadające się pęcherzyki płucne. Powodem występowania tego zaburzenia jest brak surfaktantu. Do czasu aż dziecko wytworzy surfaktant, może być wspomagane m.in. przez podawanie maski tlenowej, utrzymywanie nadciśnienia w drogach oddechowych (jak w przypadku bezdechu wcześniaczego). Można zapobiec ZZO poprzez wczesną diagnostykę jeszcze w łonie matki i podawać środki pobudzające organizm malucha do wytwarzania surfuktantu. Jeśli narodzonemu dziecku towarzyszy ZZO i stan jest poważny surfaktant dostarczany jest do płuc dziecka wraz z podawanym tlenem.
